7. Zmiany w świadectwach charakterystyki energetycznej w 2026 roku 

Wprowadzenie — czym są świadectwa charakterystyki energetycznej i dlaczego zmiana jest ważna?

Świadectwo charakterystyki energetycznej budynku (w skrócie ŚCHE lub EPC – Energy Performance Certificate) to dokument, który ocenia i prezentuje, jak efektywnie dany budynek zużywa energię. Ocenia się w nim zapotrzebowanie na energię związaną z ogrzewaniem, wentylacją, chłodzeniem, przygotowaniem ciepłej wody użytkowej, a w przypadku budynków niemieszkalnych — także oświetleniem.

Dokument ten jest obowiązkowy przy sprzedaży lub wynajmie nieruchomości i ma ułatwiać zrozumienie poziomu energochłonności budynku zarówno właścicielom, jak i potencjalnym nabywcom lub najemcom. To także narzędzie promowania budownictwa energooszczędnego i działań na rzecz ograniczania emisji gazów cieplarnianych w sektorze budownictwa, który odpowiada za znaczącą część globalnej emisji CO₂.

Dotychczasowy system i jego ograniczenia

Do tej pory świadectwa energetyczne w Polsce prezentowały wynik w formie wykresu z suwakiem i szeregiem parametrów technicznych, co bywało trudne do zrozumienia dla przeciętnego użytkownika. Ponadto brakowało spójnej, czytelnej skali porównawczej, jaką znamy np. z oznaczeń sprzętu AGD.

Nowe rozwiązania przewidziane na 2026 rok to odpowiedź na te ograniczenia i mają być elementem implementacji unijnych standardów wynikających z Dyrektywy EPBD (Energy Performance of Buildings Directive – Dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków).

1. Przyczyny zmian – kontekst unijny i cel dyrektywy EPBD

Dyrektywa EPBD i jej znaczenie

Podstawowym impulsem zmian w świadectwach charakterystyki energetycznej jest nowelizowana dyrektywa EPBD, której celem jest usunięcie barier dla efektywności energetycznej budynków w całej Unii Europejskiej. Ma to związek z realizacją celów klimatycznych UE polegających na redukcji emisji, poprawie efektywności energetycznej oraz osiągnięciu neutralności klimatycznej w sektorze budownictwa.

Dyrektywa wprowadza m.in.:

• nową klasyfikację energetyczną budynków od A do G, z możliwością wprowadzenia klas dodatkowych jak A+;

• ** wymóg dostosowania świadectw energetycznych do jednolitego wzoru we wszystkich państwach członkowskich do 29 maja 2026 roku**;

• standardy obliczania zapotrzebowania na energię pierwotną budynku, uwzględniające nowe metody obliczeniowe i technologie.

Dlaczego Polska musi zmienić prawo?

Polska, jako państwo członkowskie UE, jest zobowiązana do implementacji dyrektywy EPBD do swojego porządku prawnego. Oznacza to konieczność przyjęcia krajowych aktów wykonawczych, które odzwierciedlą wymogi dyrektywy oraz stworzą ramy prawne dla nowej formy świadectw charakterystyki energetycznej.

2. Główne zmiany w świadectwach charakterystyki energetycznej od 2026 roku

2.1. Nowa klasyfikacja energetyczna — skala od A+ do G

Najbardziej zauważalną zmianą jest wprowadzenie czytelnej klasyfikacji energetycznej budynków według liter od A+ do G. To analogiczne rozwiązanie do tego, które znamy z etykiet sprzętu AGD czy samochodów – ma ono ułatwić odbiorcom natychmiastowe zrozumienie, jak energooszczędny jest budynek.

Co oznaczają poszczególne klasy?

• A+ – najwyższa klasa, zwykle przypisywana budynkom o bardzo niskim zapotrzebowaniu na energię lub generującym energię odnawialną (np. z instalacji PV) większą niż ich roczne zużycie;

• A – budynki o bardzo wysokiej efektywności energetycznej, często o niemal zerowej emisji energii;

• B–F – klasy pośrednie, w których budynki mają stopniowo większe zapotrzebowanie na energię;

• G – najniższa klasa, typowa dla budynków o wysokim zużyciu energii i niskiej efektywności.

Według dyrektywy państwa członkowskie mogą stosować dodatkowo klasę A+ – dotyczy to budynków o co najmniej 20% niższym zapotrzebowaniu na energię niż budynki zeroemisyjne i generujących więcej energii niż zużywają.

2.2. Harmonizacja wzoru świadectwa i termin wejścia

Nowy wzór świadectwa ma obowiązywać do 29 maja 2026 roku – to termin unijny, do którego wszystkie państwa członkowskie muszą wprowadzić wzór zgodny z załącznikiem do dyrektywy EPBD.

W Polsce pierwotnie planowano wprowadzenie zmian 1 stycznia 2026, ale prace legislacyjne mogą spowodować przesunięcie obowiązywania przepisów na drugą połowę 2026 roku.

2.3. Nowa metodologia obliczeń emisji i zapotrzebowania na energię

W 2026 roku projektuje się także wprowadzenie nowej metodologii obliczania parametrów energetycznych budynków, która będzie bardziej precyzyjna. Obecny system opiera się na obliczeniach miesięcznych, natomiast nowe rozwiązania mają umożliwić obliczenia w ujęciu godzinnym (szczególnie dla budynków niemieszkalnych).

Metodologia oparta na standardzie PN-EN-ISO-52016-1 pozwoli na dynamiczne modelowanie zużycia energii w różnych warunkach pogodowych i użytkowych, co ma prowadzić do bardziej realistycznych i dokładnych wyników świadectw.

2.4. Powiązania z "paszportami renowacyjnymi"

Choć nowa dyrektywa EPBD przewiduje także wprowadzenie paszportów renowacyjnych – dokumentów dobrowolnych, które mają wskazywać plan poprawy efektywności energetycznej budynku – to mogą one być wydawane równocześnie z świadectwem energetycznym. Nie będą jednak obligatoryjne i nie zastąpią samego świadectwa.

3. Co to oznacza w praktyce dla rynku nieruchomości

3.1. Czytelność i porównywalność budynków

Nowa skala literowa sprawi, że wyniki będą bardziej intuicyjne i porównywalne. Potencjalny kupujący lub najemca nie musi analizować skomplikowanych wykresów i tabel – wystarczy ocenić klasę budynku i porównać ją z innymi ofertami.

To rozwiązanie ma też znaczenie marketingowe i inwestycyjne – nieruchomości o wysokich klasach (A, A+) mogą zyskać na atrakcyjności i wartości rynkowej, co może skłonić inwestorów do planowania budynków energooszczędnych lub modernizacji istniejących.

3.2. Wpływ na koszty i inwestycje

Dla właścicieli budynków i zarządców nieruchomości zmiana klasy może oznaczać konieczność dokonania inwestycji termomodernizacyjnych, wymiany źródeł ciepła czy modernizacji systemów wentylacyjnych, aby osiągnąć wyższą klasę energetyczną.

Warto zauważyć, że nowa etikieta nie nakłada obowiązku remontowego – sama klasyfikacja nie zmusza właściciela do modernizacji. Jednak budynki o niskiej klasie (np. D, E, F, G) mogą stać się mniej konkurencyjne na rynku, co zwiększy presję rynkową na ich poprawę efektywności energetycznej.

3.3. Efekt na finansowanie i programy wsparcia

Zmiany w klasyfikacji mogą także usprawnić procesy związane z przyznawaniem dotacji i ulg, np. w programach krajowych takich jak "Czyste Powietrze" czy "Moje Ciepło". Budynki z wyższą klasą energetyczną mogą zyskać lepsze warunki finansowania poprawy efektywności energetycznej.

4. Kogo dotyczą nowe przepisy - zakres obowiązków

4.1. Obowiązek posiadania świadectwa

Zgodnie z istniejącymi przepisami, właściciel lub zarządca budynku ma obowiązek posiadać świadectwo charakterystyki energetycznej w przypadku:

• sprzedaży lub wynajmu nieruchomości,

• wprowadzenia budynku do użytkowania po zakończeniu budowy lub modernizacji;

• zmiany umowy najmu.

Wraz z nowym wzorem świadczeń energetycznych ten obowiązek się utrzyma, choć będzie dotyczył już wszystkich budynków z czytelną informacją o klasie energetycznej od A+ do G.

4.2. Wyjątki i zwolnienia

Do tej pory pewne kategorie budynków były zwolnione z obowiązku posiadania świadectwa (np. obiekty o powierzchni użytkowej poniżej określonego limitu). W 2026 roku mogą pojawić się ujednolicone kryteria zgodne z dyrektywą EPBD, choć szczegóły tych wyjątków będą doprecyzowane w krajowych aktach wykonawczych.

5. Jak przygotować się na zmiany — praktyczny przewodnik

5.1. Dla właścicieli i inwestorów

• Zrozumienie nowych klas energetycznych – warto już teraz zapoznać się z założeniami nowej skali A+–G, aby świadomie planować inwestycje projektowe.

• Analiza stanu istniejącego obiektu – ocena aktualnej charakterystyki energetycznej pozwoli określić, jakie działania modernizacyjne będą potrzebne, aby osiągnąć wyższą klasę.

• Rozważenie modernizacji i renowacji – prace termomodernizacyjne, wymiana okien, instalacja źródeł OZE (np. fotowoltaiki) mogą poprawić klasę.

5.2. Dla projektantów i architektów

• Aktualizacja narzędzi projektowych – wprowadzenie do narzędzi obliczeniowych metodologii godzinowej może wymagać aktualizacji oprogramowania i procedur.

• Planowanie efektywności energetycznej od początku projektu – projektowanie nowych budynków z myślą o wyższej klasie energetycznej (najlepiej A lub A+) może ułatwić przyszłą certyfikację.

5.3. Dla audytorów i specjalistów

• Szkolenia i kwalifikacje – zmiana metodologii i skali oznacza potrzebę aktualizacji kwalifikacji audytorów świadectw energetycznych.

• Nowe procedury obliczeń – wdrożenie standardów godzinowych wymaga dostosowania procesów obliczeń i modelowania.

6. Wyzwania i możliwe skutki uboczne zmian

6.1. Ryzyko opóźnień legislacyjnych

Jak wskazują doniesienia medialne, prace nad przepisami implementującymi dyrektywę EPBD w Polsce mogą się opóźnić, co przesunie termin wprowadzenia nowego wzoru świadectw w życie na drugą połowę 2026 roku.

6.2. Koszty modernizacyjne

Dla części właścicieli budynków o niskiej efektywności energetycznej podniesienie klasy do poziomu konkurencyjnego może wiązać się z wysokimi kosztami inwestycyjnymi.

6.3. Adaptacja do nowych metodologii

Przejście na metodologię godzinową może być wyzwaniem dla profesjonalistów, którzy dotychczas stosowali metodologie miesięczne. Wymaga to nie tylko aktualizacji narzędzi, ale także zrozumienia bardziej zaawansowanych obliczeń dynamicznych.

7. Podsumowanie

Rok 2026 to rok przełomowy dla świadectw charakterystyki energetycznej budynków w Polsce. Wprowadzenie nowych, czytelnych klas energetycznych od A+ do G ma uprościć ocenę efektywności energetycznej budynków, a także zwiększyć świadomość właścicieli i użytkowników na temat znaczenia energooszczędności.

Zmiany te wynikają z unijnych zobowiązań, w szczególności Dyrektywy EPBD, która wymaga harmonizacji standardów i metodologii obliczeń w całej UE. Choć wdrożenie nowych przepisów może się wiązać z wyzwaniami, to w dłuższej perspektywie ma szansę przyczynić się do poprawy jakości budownictwa, zwiększenia efektywności energetycznej zasobów budowlanych oraz wsparcia działań na rzecz ochrony klimatu.