4. Świadectwo charakterystyki energetycznej i audyt energetyczny.
W niniejszym artykule omówimy szczegółowo, czym jest świadectwo charakterystyki energetycznej, czym audyt energetyczny, jakie są podstawy prawne ich sporządzania, do czego służą, jakie mają znaczenie praktyczne, a także jakie są różnice i podobieństwa między nimi.
Czym jest świadectwo charakterystyki energetycznej?
Definicja
Świadectwo charakterystyki energetycznej (zwane potocznie "certyfikatem energetycznym" lub "świadectwem energetycznym") to dokument, który określa zapotrzebowanie budynku na energię w standardowych warunkach użytkowania. Wskazuje, ile energii potrzeba na ogrzewanie, przygotowanie ciepłej wody użytkowej, wentylację, klimatyzację, a w przypadku budynków użyteczności publicznej także oświetlenie.
Jest to dokument urzędowy, którego celem jest przekazanie informacji potencjalnym nabywcom lub najemcom nieruchomości o jej efektywności energetycznej.
Podstawa prawna
Obowiązek sporządzania świadectw charakterystyki energetycznej w Polsce reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 2014 r. o charakterystyce energetycznej budynków (Dz.U. z 2021 r. poz. 497 ze zm.).
Dyrektywa unijna EPBD (2010/31/UE) zobowiązuje kraje członkowskie do wdrożenia systemu certyfikacji energetycznej budynków i udostępniania informacji o ich efektywności energetycznej.
Zakres informacji
Świadectwo zawiera m.in.:
wskaźnik zapotrzebowania na energię końcową (EK),
wskaźnik zapotrzebowania na energię pierwotną (EP),
zapotrzebowanie na energię użytkową (EU),
klasyfikację energetyczną budynku w formie graficznej skali,
dane o budynku (powierzchnia, przeznaczenie, lokalizacja),
informacje o możliwościach poprawy efektywności energetycznej.
Cel
Świadectwo energetyczne ma przede wszystkim funkcję informacyjną i prawną. Jest wymagane przy:
sprzedaży budynku lub lokalu,
wynajmie nieruchomości,
zakończeniu budowy i oddaniu budynku do użytkowania.
Brak świadectwa w sytuacjach, gdy jest ono wymagane, może skutkować sankcjami prawnymi.
Czym jest audyt energetyczny?
Definicja
Audyt energetyczny to szczegółowa analiza techniczno-ekonomiczna budynku, której celem jest wskazanie konkretnych rozwiązań prowadzących do zmniejszenia zużycia energii. Obejmuje ocenę obecnego stanu technicznego obiektu, badanie systemów grzewczych, wentylacyjnych, izolacyjności przegród oraz przedstawienie wariantów modernizacji wraz z analizą kosztów i spodziewanych oszczędności.
Podstawa prawna
Audyt energetyczny reguluje przede wszystkim:
ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów (Dz.U. z 2022 r. poz. 438),
rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 17 marca 2009 r. w sprawie szczegółowego zakresu i form audytu energetycznego (Dz.U. z 2009 r. nr 43, poz. 346).
Audyt jest wymagany m.in. w przypadku ubiegania się o premię termomodernizacyjną z Banku Gospodarstwa Krajowego.
Zakres informacji
Audyt zawiera m.in.:
opis aktualnego stanu budynku i instalacji,
inwentaryzację energetyczną (analizę zużycia energii na podstawie rachunków i pomiarów),
wskazanie słabych punktów budynku pod kątem strat ciepła,
propozycję działań modernizacyjnych (np. docieplenie ścian, wymiana źródła ciepła, montaż OZE),
analizę opłacalności poszczególnych rozwiązań (koszty, oszczędności, czas zwrotu inwestycji),
wybór optymalnego wariantu modernizacji.
Cel
Audyt energetyczny ma charakter praktyczny i doradczy. Jego celem jest wskazanie, jakie modernizacje warto przeprowadzić, aby realnie zmniejszyć koszty eksploatacyjne budynku.
Podobieństwa między świadectwem a audytem energetycznym
Mimo że oba dokumenty pełnią różne funkcje, można wskazać kilka podobieństw:
Dotyczą efektywności energetycznej budynków – oba mają na celu ocenę zapotrzebowania na energię.
Są sporządzane przez osoby z odpowiednimi kwalifikacjami – wymagają wiedzy technicznej i znajomości prawa.
Opierają się na analizie budynku – choć zakres tej analizy jest różny.
Zawierają rekomendacje – świadectwo w ograniczonym zakresie, audyt w sposób szczegółowy.
Różnice między świadectwem a audytem energetycznym
Kryterium Świadectwo charakterystyki energetycznej Audyt energetyczny
Cel Dokument informacyjny i prawny Dokument doradczy i techniczno-ekonomiczny
Podstawa prawna Ustawa o charakterystyce energetycznej budynków Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów
Obowiązek sporządzenia Przy sprzedaży, wynajmie, oddaniu do użytkowania Przy ubieganiu się o premię termomodernizacyjną
Zakres analizy Standardowe zapotrzebowanie na energię Szczegółowa analiza faktycznego zużycia i modernizacji
Adresaci Nabywcy, najemcy, organy administracji Właściciele i zarządcy planujący modernizację
Koszt Zazwyczaj 300–1000 zł Od kilkuset do kilku tysięcy złotych (w zależności od skali)
Rezultat Klasa energetyczna, wskaźniki zużycia energii Konkretny plan modernizacji i analiza opłacalności
Znaczenie praktyczne obu dokumentów
Dla właścicieli nieruchomości
Świadectwo jest niezbędne do transakcji na rynku nieruchomości.
Audyt pozwala zmniejszyć rachunki za energię poprzez wskazanie najlepszych rozwiązań modernizacyjnych.
Dla inwestorów i deweloperów
Świadectwo jest wymagane przy oddaniu budynku do użytkowania.
Audyt może stanowić narzędzie planowania modernizacji budynków starszych.
Dla państwa i gospodarki
System świadectw pozwala na monitorowanie jakości energetycznej budynków w kraju.
Audyty wspierają realizację polityki efektywności energetycznej i ograniczanie emisji CO₂.
Kiedy potrzebne jest świadectwo, a kiedy audyt?
Świadectwo: przy sprzedaży mieszkania, domu, wynajmie lokalu, odbiorze budynku od dewelopera.
Audyt: przy planowaniu termomodernizacji, ubieganiu się o dofinansowanie (np. z programu "Czyste Powietrze", premii termomodernizacyjnej).
Przyszłość certyfikacji i audytów energetycznych
Rosnące wymogi UE sprawiają, że zarówno świadectwa, jak i audyty energetyczne będą zyskiwać na znaczeniu. Planowane zmiany w prawie budowlanym i energetycznym zakładają zaostrzenie wymagań dotyczących efektywności budynków oraz większą rolę odnawialnych źródeł energii.
W przyszłości możliwe jest, że oba dokumenty będą jeszcze mocniej zintegrowane – świadectwa dostarczą informacji dla rynku, a audyty będą podstawą modernizacji w kierunku budynków o niemal zerowym zużyciu energii (nZEB).
Podsumowanie
Świadectwo charakterystyki energetycznej i audyt energetyczny to dwa różne narzędzia, które choć dotyczą tego samego obszaru – efektywności energetycznej budynków – pełnią inne funkcje.
Świadectwo jest dokumentem prawnym, wymaganym w obrocie nieruchomościami, mającym charakter informacyjny.
Audyt to praktyczna analiza, która wskazuje konkretne działania modernizacyjne i ocenia ich opłacalność.
Świadectwo jest potrzebne każdemu, kto sprzedaje lub wynajmuje nieruchomość, natomiast audyt to narzędzie dla tych, którzy chcą realnie zmniejszyć koszty eksploatacji i poprawić komfort użytkowania budynku.
W kontekście transformacji energetycznej i rosnących kosztów energii oba dokumenty zyskują strategiczne znaczenie – świadectwo jako narzędzie transparentności rynku, a audyt jako podstawa działań modernizacyjnych.